Dünyada AB Ülkeleri, ABD, Çin ve Türkiye’de Fikri Mülkiyet Nedir?

Dünyada AB Ülkeleri, ABD, Çin ve Türkiye’de Fikri Mülkiyet Nedir?

Birine “fikri mülkiyet nedir” diye sorsanız, büyük ihtimalle size bir tanım vermek yerine örnekler vereceklerdir. En sıklıkla duyacağınız cevap da “patent” olacaktır. Patentler fikri mülkiyet türleri için oldukça iyi bir örnektir ve patente bağlı oldukça özel yasal “HAKLAR (RIGHTS)” bulunmaktadır. Ancak fikri mülkiyeti gerçek anlamda anlamak istiyorsanız, bu mülkiyet hakkının nereden kaynaklandığını ve ne için kullanıldığını düşünmeye başlamak yardımcı olacaktır. Bunu anladığınızda neden farklı fikri mülkiyet türleri olduğunu ve her biri için farklı fikri mülkiyet hakkı olduğunu da görmenize yardım edecektir. Fikri mülkiyet için iyi bir tanım: “ticari değeri olan fikir ürünü”.

Bu tanım iki önemli konsepti de ortaya koyar – ilk olarak fikri-entelektüel kısmı bulunmalıdır – yani akılla ortaya konulan. İkinci olarak da fikri mülkiyetin kökleri ticaret hayatındadır, ticari amaçla kullanıldığında değeri vardır. Fikri mülkiyet üç ana türe ayrılabilir:

  1. Sınai mülkiyet – bu sınıfa ‘patentlenebilir buluşlar’ (‘bilgisayar uygulamalı buluşlar’ da dahil olmak üzere) , faydalı modeller, endüstriyel tasarımlar ve markalar girer. Sınai mülkiyetin daha az bilinen diğer türleri ise yeni bitki çeşitleri (New plant varieties – NPV), coğrafi işaretler (GI) ve yarıiletkenlerin topoğrafyalarıdır. Sınai mülkiyetler ilgili haklara sınai mülkiyet hakları denir.
  • Özgün edebi ve sanatsal yaratımlar – bu sınıf aslen kitaplara, mimari tasarımlara, müzik parçalarına, resim ve tekstile uygulanırken, şimdi yazılım kodları, televizyon, film, yayıncılık, reklamcılık ve diğer multimedya alanlarını da kapsamına almıştır. Birçok edebi ve sanat eserleri ‘telif hakları’ türü olarak yönetilmektedir. Telif haklarından gelişen yeni kategoriler kendi koruma sistemlerine sahip olan bu haklara veri tabanı hakları da dahildir.
  • Ticari sırlar ve know-how– fikri mülkiyetin bu türü bazen ulusal kanunlarda (genellikle de çalışma kanunlarında) açıkça tanınır ve sıklıkla da işe alma sözleşmeleri, gizlilik sözleşmeleri ve konsorsiyum anlaşmalarına bu hükümler yerleştirilir. Know-how, bir konsorsiyum anlaşmasında genelde belirtilir ve her bir ortağın sahip olduğu know-how anlaşmanın ilgili ekinde yer alır.
Konuşmaya Başla !
WhatsApp'tan Yazın !